|
Hıristiyanlığın tarihsellikle bağlantılı getiri ve götürüleri çok kat-manlıdır. Günümüzde, çağdaşlığın uzantısı görünümündeki bazı ideolojik söylemler, Hıristiyanlıkla bağlı durumda kalıyorlar. Bu durumda Hıristiyancemaati içinde, bizde de olduğu gibi ideolojik söylem ve siyasetten kay-naklı davranış kalıpları cemaatteki kişilere sirayet etmektedir. Bunu bir halef-selef ilişkisi olarak görüyorum. Ayrıca söylem ve davranış kalıplarıbizdekinin aksine Hıristiyanlık'ta söz ile apaçık ortaya konurlar, gizlen-mezler. Hz. İsa'nın yeryüzüne tekrar döneceğine dair bir umutsuzluk, sü-rekli geleceğe bırakılmaktadır, ihtimalsizliğinden dolayı. Bunla beraber bir peygamberin ömrünü bütünüyle kapsayacak önemi derecesinde, yani bu denli önemli bir kişinin varlığına delil olmak üzere söylemleştirilerek ve davranış kalıplarına dökülerek şimdi ve burada kullanılmaktadır. Kişisel kanaatimce Hıristiyanlık bu nedenle yozlaşmaya açık kalmaktadır. Böylesi olsa olsa kişinin kendini kurtarmasıdır. Yarattığı yozlaşmadan dolayı Batı'da bunun adı bile konmuştur. Onlar buna PJ kısaltması ile "personal jesus" diyorlar. Kısacası bu ve buna benzer yozlaşmalar bu cemaat içinde bile kabul görme- mekte ve ancak ideolojik söylemlerle, iktidar kurma söylemleri yoluyla te- zahür etmektedir, diyorum. |
Yargısız infaz davalarında göze ilk çarpan, infazın hukuğa (adliyeye) kapalı oluşudur. Cezai yaptırımların şiddeti ve neden olduğu sorunların büyüklüğü, yargısızlığından dolayı saptanamamaktadır. Adliyede gerçek- leştirilen dava ise bu ve bunun gibi belirsizlikleri ortadan kaldırmak için, yani cezanın hukuğa kapalılığını tekrar yasal çerçevelere çekmek için açılırlar. Birçoğunun sonucunda infazın laikliğe aykırı olduğu saptanır, ve infaz uygulayan sanığa tazminat cezası hukuki yollarla ve- rilmiş olur. Anonim şirketlerin piyasa koşullarında varlıklarını sürdürebilme çaba- larının ardında şirkin bir unsur olarak yer aldığını gözlemleyebiliyo- rum. Şirk, kısaca, dini kıstaslara göre verilmiş bir cezanın korunak- lılığını ortadan kaldırıyor ve bir başkasının cezasına sanki cariymiş gibi eklenmesine neden olabiliyor. Halbuki aslen bu kişinin üzerinde taşıdığı ceza kısıtlıydı. Anonimlikle birlikte kişi içinde düştüğü du- rumdan kurtulduğunu sanarak geçici bir rahatlama elde ediyor ancak şirke bulaştığı bu nedenle sabit olduktan sonra bilmediği cezaların bu kişinin omzuna tekrar yüklenemeyeceğinin güvencesi yoktur. Ayrıca bizdeki iktidar anlayışının bir kişi üzerinden yürüdüğünü göz önüne alınca toplumdaki kesitler siyasi ayrılıklarını kaybederek bir araya çabucak geliyorlar ve bu sırada sağladıkları faydanın bilgisin- den uzaklaşmış oluyorlar. Hatta menfi ilişkilerimiz giderek unutkanlığa kalıyor diyebilirim. Bu durum bizi yargısız infazın beraberinde getir- diği cezaların tüzel kişi çatısı altında toplanmasını hızlandırıyor. Bu durumda zararı tüzel kişi değil, bu çatı altında toplanan çalışanlar a- lıyor diyebilirim. Böyle bakınca, anonim şirketler bir tehlike ile kar- şı karşıyadır. Böylesi biri yayılma tehlikesi, boşanma davalarının sonuçları ile kı- yaslanabilir. Böyle bakınca sözleşme çoktan bozulmuştur. Laikliğe aykırı olan, tüzel kişi değil, şirktir. | Kötülemenin anısı ne kadar taze. Üstelik yabancılara açık. Halbuki ha- tırına getiren kişinin hanesinde değişmeden yer buluyor. Dünyada memleketimde... Hiç tanımadıkları kimseler adına. Tanımış dahi olsalar en yakınındakiler bile olsalar çaresizce sineye çekerek karalanmanın ve aşağılanmanın acısını tadanların hanesinde. Bir çıkmaz sokak! Yakınları adına, birlikte yiyip içtikleri adına, başlı başına bir kıyamet. Başka- larına açıklığı ölçüsünde ahir mekanın bilgisinden yoksun bir kıyamet habercisi. |
İlkçağ felsefesinden dayanak alarak, aradan yüzyıllar geçip Avrupa’nın
Rönesans Devrimi ile tekrar günyüzüne çıkarılan bilgiler ışığında ma-
tematik de, kendine has koşullarıyla yeni atılımlar gerçekleştirmiştir.
Örneğin Gauss, ardışık sayılar toplamını iki sayının çarpımı biçiminde
yeniden yazmıştır.
Yine 18. Yüzyılda bilimdeki atılımların Avrupa’da ekol kargaşalarına
yol açtığı dönemde matematik ve özellikle integral hesaplamaları, bu
hesaplamaların kim tarafından ortaya atıldığına dair, Newton ve Lei-
bniz’in kavgaları meşhurdur. Bu hafif düşmanlık tavrının sonunda mate-
matikte notasyon ayrılığına ve bu notasyon sistemlerinin öncül ve ardı-
lını oluşturan konular tasnife tabi tutulmuştur.
Bu tartışmalara teğet geçen bir tanımlamayı getirmek ise günümüzde bana
nasip oldu. Bu da delta’nın, yani sonsuz küçük bir değerin alan hesap-
lamasına katılımının kostrüktif kanıtına bulgular sunmaktır.
Öncelikle 1’e toplanan toplam serilerinin sonsuz sayıda bulunduğu duru-
ma göz atalım.
Bildiğimiz gibi,
|
sur-sağ-se-si ne-fes-ne-fe-si fer-fe-lan! gu-du-be-tuy-du-ra-sı-ca du-ra-sı-ya tığ-tuğ-yan af-fe-lan! |
Duyup dinlediklerime bakacak olursam, zamanla, yıllar geçtikçe giderek derinleşen bir uykuya doğru çekiliyorum. Artık bu uykudan bir kez daha uyanış yok. Var, olmasına, ama bu uyanış, gençliğin, dirliğin veya ta- zelenmenin eşliğinde gerçekleşmiyor, koşulları var. Doğal saydığımız bir uyanmadan farklı, insan eli değmiş, biraz bilgelik, biraz cesaret ve yürek istiyor. Bundan önceki, benzetme yoluyla söyleyecek olursam travmatik, bizdeki karşılığı kazalı bir uyku... Gençliğimin, dirliğimin, direndiği ve ye- nik düştüğü bir uyku. Hatta yenilgimin kabul edildiği durumda salınım- sız, durağan, uyku ve uyanıklık arasındaki geçirgenliği giderek belir- sizleşen bir uyku. Belki bu yüzden travmatik. Artık yüklenemeyeceğim yoğunlukta karanlık bir kütlenin gövdemi terk etmesi, bu kütleye tekrar yapışmak arzusu, onun içinde tekrar eriyip gitmek arzusu, uykumun ilk halinden farksız. İnsan eli dediğim ise bunun tam da bu haliyle tanık- lığında yatıyor. Bu şu demek: Arzuladığım uyanış, uyuduğum uykuyla ile erişilemez. Bu, bir günün uzaması, dünyanın, mevsimlerin bildiğimizden ve alışık olduğumuzdan ayrı bir hareketliliğe geçmesi gibi. |
Dinlerin açıklayıp biz insanlara sunduğu davetin, inancın, dünya ve ahiret hayatlarının birbirinden ayrılığının ve buna bağlı ortaya konan gereklerin ve şartların tümünün birer ihtiyaç olduğu bilgisi tüm bu sayılanlarla birlikte kanıtlandıktan sonra davetin birleştiriciliğini tevhit savunmasını ve yaymasını sorgulamak boş bir çaba olmuştur. Bununla beraber, dinin muhtevasında temel yapıtaşlarını oluşturan ayet- lerin zikri konusunda, İslamiyet'te bazı esneklikler tanınmıştır. Mese- la yürekten söylemek, akıldan geçirmek veya sesli söylemek gibi. Bu esnekliklerden doğan ayrımların başka sonuçları olmuştur. Örneğin anlam kastedilerek gerçekleştirilen zikir ile düpedüz söyleye- rek, yani telaffuz ederek gerçekleştirilen zikrin tartışmasına girilmiş kimilerine göre şu, kimilerine göre bu kabul görmüş ve uygulanmaya kon- muştur. Bu durum sanıyorum İncil'in Latince oluşundan dolayı Hıristiyanlıkta'da geçerlidir. Tek tek kişiler ele alındığında ayetlerin muhtecasının anlam bakımından kapsadıkları bütün kısmen bile zikredildiği durum bile kabul görmüş ve bu zikrin tevhidi sonuçları vardır denmiştir. Bunun dışında, meta-dil veya "esperanto" denen, içinde herhangi bir an- lam barındırmayan veya içerdiği anlam kısıtlı olan, fakat telaffuzu anadildeki koruyuculuğu ağır basacak şekilde gerçekleştirilen bir söz öbeği, kişide huzuru hakim kılması bakımından geçerlidir. Bu durum ayetlerin yalnız telaffuzuyla yetinilebildiği görüşüne yakın, olmasına ama birinin İslam dininin kitabı olan Kur'an'da geçen bir ayet, diğeri- nin ise yalnızca bir söz öbeği oluşunu göz önüne alınca arada bir fark ortaya çıkıyor. Ve fakat özellikle dinler arası çatışmanın gün yüzüne çıktığı durumlarda (savaş dahil), meta-dil veya diğer adıyla "esperanto" hem bir engel olarak, hem de dinleri birleştirebilen bilinçdışı bir öğe olarak karşımıza çıkıyor. Engel olarak karşımıza çıkıyor çünkü kişide hakim kıldığı huzurun dini- mizdeki anlamı bakımından konumlanışı, oradaki kapsamı hem o kişide hem de iletimin gerçekleştiği diğer kişilerde ayetlere kıyasla yokluk mertebesinde kalabiliyor. Bu durum bizi dillerin kategorik ve tarihsel ayrımına kadar götürmüş dillerin morfolojileri, fonolojisi araştırılmış, ortaya çıkan bulgular dan anlamlı bütünler yakalanmaya çalışılmıştır. Kanımca bu boş bir çabadır. Soruyorum: Güç istencinin doğası gereği, bu araştırmaları ya- panlar, tarihin kalıntılarından buldukları tablet ve türlü türlü ya- zıtların içinde alfabelerini teşhis edip, neden bilmedikleri bir başka dilin ses bütünlüğüne başvursun ki? Kuşkusuz yazıtların kullanılış amaçları ilkin kutsal kitaplarla uyumluluğu çerçevesinde, ondan sonra güç istencinin saplandığı evrenin sathındaki gedikleri kapamak üzeri- nedir. Bunun da dışında kalanlar hepten gayrimeşrudur ve dilbilim dediklerinin cehenneminde kalırlar. Şimdiye kadar değerlendirmemde Yahudiliği dışarda bırakmıştım. Bunun nedeni İbranice'nin günümüzde halen kullanılan bir dil oluşundandır. Buna benzer bir tarhisellik Türkçe'de de, dinleri önceleyen yazıtlar kadar eski zamanlardan günümüze kadar bozulmadan ve hatta Kur'an'ın ayetlerinde geçen kelimelerin günümüz türkçe karşılıklarının bulunma- sından ve halen kullanımda oluşlarından biliyoruz. Bunlar kullanıldığı metinlerdeki anlamları da dahil olmak üzere anadi- limiz Türkçe'de korunaklı bir şekilde yer tutmaktadır. Dünyanın mı güneşin, yoksa güneşin mi dünyanın etrafında döndüğü soru- sunun kesin cevabı verilemediğinden hareketle, bu sözlerin bizim kas- tettiğimiz anlamı ve dinlerin ortaya çıkışından sonraki istikameti yaygın bir kanı çerçevesine oturmuştur. Tarihte, insanlığın uğradığı felaketler öyle boyutlara ulaşmıştır ki Allah'a sığınmanın en temel ihtiyaç ve tek çare olarak benimsenmesi kişilerin kişiliklerine damga vurmuştur. Bu elbette teslimiyetin ve ahiret inancının pekişmesiyle giderilmiştir. Türkçe'mizde gerçekleşen tahrif ve tebdil ise bizim için hala can yakı- cıdır, kimi zaman bizi zan altında bırakmaktadır. Bu üzgün kader, Semud ve Ad kavimlerinin söz ve yazıtlarındakine benzerlikle kitapta böyle yazılıdır. Bu yok oluşun meta-dil bakımından varlık mı yokluk mu teşkil ettini sormak gerekir. Ayrıca tahrifin kuvvetle ceza gördüğü kitapta yazılı olduğuna ve açıklandığına göre, anadilde üslubun sürekli yeniden kurul- masının gerekliliği, meta-dil dediklerinin bütünleyici, yani tevhid sa- vunmasına dair bir unsur olarak kabul görmesinin koşuludur ki, en başta söylediğime atıfla, telaffuz ile gerçekleştirilen bir zikrin, hakkın Hak oluşuna dair noksan sıfatlardan tenzihi ve bununla birlikte Hz.Peygamber'in ümmiliği zarar görmesin. |
Kolayca tekrarlayabileceğimiz bir deney var. Bir kutunun içine bir lamba yerleştirelim. Daha sonra, ışığın yayılımını bir tek doğrultuya çekmek için kutuya bir delik açalım. Daha sonra kutudaki deliği göremediğimiz bir yere geçip oturalım. Eğer ışığın aydınlığı bir kütleye vurmuyorsa ışığı gözle görebilmemiz imkan yoktur. Bu saptamadan sonra gökyüzünde, atmosfer dışındaki ışımaların yalnızca vurdukları yerde gözlemlenebilir olduklarını söyleyebiliriz. Hatta göz- lemini yapabildiğimiz bu gök cisimi ile bulunduğumuz yer arasından, ne- reye gittiğini bilmediğimiz bir ışık ve kaynağından, gözlemsizliğinden dolayı söz edebiliriz. Bu umutsuz ışının, ışıma ile, yani bir kütle ile ki bu durumda gökcismi adını veriyoruz, yakalandığından söz edebiliriz. Büyük kütleli olduğunu varsaydığımız gezegenler ışığı geçtiği yerde eğip bükerek onları bir yörünge etrafında çevirebilecek şekilde enerjisini kaybetmiş büyük gökcisimlerine dönüştürme ihtimali gözden kaçmamalıdır. Bunu rüzgarla ilgili deneyimimizden biliyoruz ki, onu birazdan açıklı- yacağım. Kütlenin yoğunlukla ilişkisini düşündüğümde, dünyanın yoğun- luğu, kütle ve çapı dolayısıyla güneşi yörüngesine oturtabildiğine göre diğerlerini de pek ala bu yörüngeye, yani dünyanın merkezde bulunduğu yörüngeye alabilir. Geceleyin gözlemini yapabildiğimiz yıldızların dos- doğru bize yönelmiş ışınları bulunduğuna göre, bu ışın yeryüzüne çarp- tığı ve gözlemlenebilir olduğundan, gökteki kütlesinin bize ulaşmasına imkan yoktur. Soğurmaya örnek olarak, havanın ağardığı veya kararmak üzere olduğu va- kitlerde, güneş ışınlarının bulunduğumuz yere yatay ulaştığında sürtü- nerek geçtiği atmosferin ve dünyanın görkemli kütlesine yakalanarak eğildiğini, ve bu sırada atmosferin en dış katmanlarına kütle olarak yayıldığını söyleyebiliriz ki, buna hava diyoruz. Yani bu yine dünya- nın çekim gücüne dahildir. Güneşle sürekli devinmekte ve dünya üzerinde- ki coğrafyasını sürekli bir süpürge gibi süpürmekte olan bu durum saye- sinde güneşten yayılan ışımaların bu kısmı toplanarak atmosferi olduğu gibi korurlar diyebiliyiroz. |
Bu noktada bir an için duraksayıp tüm bu gözlemlerin ve vardıkları sonuç- ların ne denli örtük veya belirgin olduklarının kıyaslamasına bir giriş yapmak istiyorum. Bildiğimiz gibi, bilim ve bilimin uygulamaları hayatımızın her alanına yayılmış durumda. Şahsımdan örnek verecek olursam, öğrenimim sırasında edindiğim teorik bilgilerin içinde, her alana yayılmış gördüğüm tanık- lıkların özleri bulunuyor. Medeniyetler de, kimi tümdengelimle, kimi tümevarımla bu yaygın teknolojik kürenin yeniden üretimi ve anlamlan- dırılması, veya yapısökümünde yarış halindeler denebilir. Bilimin yanlış- lanabilirliği medeniyet çatışmasında herkes için kolay bir kaçamak gibi görünüyor, halbuki öyle değil. Kartezyen sonuç kümesi, özellikle determinist (yani belirlenimci) olduğu için Batı Medeniyeti'nde bir temel dayanaktır denebilir. Çünkü varılan so- nuçlar kaydedilebilir ve ayrı ayrı ele alınarak tekrar sonuçlarına gidi- lebilir durumdadır. Bu durumda e=mc^2 denkleminin ardından gelen atom ve atom-altı fiziğini ve yol açtığı sonuçları, ve hatta bu sonuçların kayıtlarını yine Batı Medeniyeti'ne bırakmakta fayda var. Ancak bu sonuçların içinde öyleleri vardır ki, ilk nedenlerini bir başka- sında kaybettirecek denli tanklığın ve gözlem yeteneğinin üzerini ör- ter. Buna demin teknolojik küre demiştik. Bu noktadan sonra Batı Medeni- yeti veya Batı'daki bilim, teknolojik kürenin doğurduğu teknik değil de toplumsal sorunlarla ilgilenmeye yöneliyor, halbuki bu sırada tekil bir tecrübe, çok basit gerçekleştirilen bir gözlem, örtük durumda kalıyor. Neyse ki buna rüzgar demiyoruz! Yine aynı nedenle sonuç kümesine dahil olmasına rağmen teknolojik küre- de yer bulamamış bir gerçek, formülleştiği durumda dolayımındaki gözlem- sizliği, tanıklık kıtlığını ortadan kaldırıyor ve hızla yayılabiliyor. Sanıyorum bunu atom ve atom-altı fiziğine yönelmiş e=mc^2 için söyleye- miyoruz. Hal böyleyken Telefunken! Yani... Yani, dünya hep duruyordu, halen duruyor, öylece bir kütle... Dönenip duran uzayın içinde, ıssız ve ölgün. Bütün bu hikayenin ve dünyanın as- len bizim için bir varlık nedeni oluşturmasının ve bu ıssız ve ölgün geze- genimden sürekli hayat fışkırmasının açıklaması bütünüyle ele alınca eksiksiz bir biçimde ancak ve ancak dindarlıkla yapılabilir. Güneş, dün- ya, ışık ve gezegenlerle ilgili gözlemimize atıfta bulunarak diyebili- riz ki, dindarlıkları uğruna herhangi bir tören veya ayin veya ibadet gerçekleştirmek konusunda çekinik kalan münafıklar kıyamet günü geldi- ğinde müminlerden ışıklarını talep ederler. Bunun nedeni münafıkların dünya hakkındaki görüşlerinin ışıkla bağlarının kopuk oluşudur. Nite- kim, dünyanın kendi ekseninde döndüğüne dair yaygın bir kanı tüm dünyayı kasıp kavurmuştur. Halbuki gece ve gündüz, güneş bir tam gün içerisinde yörüngesini tam döndüğü için var. Buna ters düşen kanaatin yol açtığı yozlaşma aydınlığın tüm dünyaya egemen kılındığı varsayımıyla eşgüdüm- lüdür. Münafıklar güneşin dünya etrafındaki dönüşünü es geçerek gaflette kaldı lar. Ayrıca ay ve diğer gezegenlerin de Allah'ı tesbih ettiklerini kaçır- dılar. Bütün işlerin, O'nun tasarladıklarının ve gerçekleşmekte bulu- nan herşeyin dönüşü O'nadır. Gezegenler O'nun için yörüngelerinde döner ler. Ay ve güneş dünyanın çevresinde O'nun için dönmektedir. Dünya ıssız ve ölgün, yerinde durmaktadır ve dışında kalan herşey gerçekten Allah'a döndüğü için yeryüzünden hayat fışkırmaktadır. Dolayısıyla bu yaşadığımız hayat da O'na dönmek içindir. Hayatın göklere yolculuğunun önündeki büyük engel, O'na dönüşündeki büyük engel, dünyanın ıssız ve ölgün, evrenin içinde öylece durması ve bu nedenle kendisi dışında Allah'a dönen herşeyin ışımasından, ışık ve kütlesinden faydalanarak durmaksızın dirilmesidir. |
dağların mevsimleri vardır yamaçlarında duyulur yankılanan sessizliğin içinde işitemediğimiz ses kadın çığlığıdır, bizim kadınlarımızdan birinin erişilmez, savaşçı, baştan başa bir yuva en güçlüsünden hayalgücümün kapısı penceresi, kısaca her yanı yamaçların mevsimlerinde yankılanıyor bakmaya ne gerek diye sorsan, gözün ilişir sonra bir kez daha kaçamazsın çelişki tam oradadır tam orada ilişmek, değil |
Şair her fırsattan istifade eden adam, arzusu denetime girince kabuğu yolmaya başlıyor, öfkeyle, neredeyse kindar. Hemen yanıbaşında evren- selliğin kurucu zorunlulukları... Çeperi gedik bir yapıyı, açık kapı- sı tarihselliğinden gelmiş bir yapıyı, kuyusunu kazar gibi eşeliyor. Hemen yanıbaşında evrenselliğin kurucu zorunlulukları, kuvvetiyle bir- likte onu dışarda bırakacak. Şairin arzusu, yayılmasında engeller bulunan bir mutlaklığı avcunun içinde tutuyor, öfkesi bir devlet adamının güç istenci ile içi içe. Kabuk ilk bakışta korunaklı görünüyor, ancak evrenselliğin dayatmasındazayıf, açıkları var, şairinkilerle birlikte uç verdiği yerdeki kuvvet ve fiili bulabilmesine imkan vermiyor. Apaçıklık iddia ediyor şair, tehdit ediyor. Bir kuş diyor, küçümseye- rek, bir kuş mesela? Bir zincir uzayıp kısalıyor sonra, kabuk, dışarıya eklemsizliğinden do- layı şairi çürütüyor, onla birlikte kaybolmuşları, o bilmiyor, hiç or- tada yoklar, olmasınlar, yeter ki ortaya çıkmasınlar. O çürüdükçe açık- lık kıymete biniyor. Şairin tehdidi giderek büyüyor. Devlet adamının güç istenci buna hesap yetiremiyor. Kuş diyor şair... Mesela bir kuş. Not: Bu arzu, bütün bir kaybolmuşluk ve ona bağlı diğer düşlerdir. |
